Siyensiya

Gikan sa Wikipedia, ang gawasnong ensayklopedya

Ang siyensiya (gikan sa Linatin scientia, 'kahibaloan') mao ang bisa'g-unsa nga sistematikong metodolohiya para sa pagkolekta og eksaktong impormasyon mahitungod sa reyalidad ug para sa pagmodelo niini aron magamit sa paghimo og relayabol, kongkreto, ug kwantitatibo nga mga prediksyon sa mga panghitabo o penomena, nga nakalinya sa haypotesis nga napruweba pinaagi sa pag-eksperimento. Ang siyensiya (sa mas pokus nga depinisyon) mao ang sistema sa pagkuha ug kahibaloan base sa pamaaging siyentipiko, ug sa organisadong kahibaloan nga nakuha pinaagi sa pagsiksik o resirts. Ang siyensiya sa kining depinsiyon, usahay ingnon nga purong siyensiya para malahi sa aplikadong siyensiya, nga mao ang aplikasyon sa siyentipikong riserts ngadto sa mga kinahanglanon sa tawo.

Ang mga siyensiya giklasipikar sa duha ka mayor nga pundok: ang siyensiyang natural, ang pagtuon sa mga natural o pisikal nga penomena (apil ang biyolohikal nga kinabuhi), ug ang siyensiyang katilingbanon (o siyensiyang sosyal), ang pagtuon sa mga kinaiya sa tawo ug katilingban o sosyedad. Ang prinsipal nga larawan niining duha mao nga pareho silang empirikal nga siyensiya---nga ang pagkahibalo kinahanglan nakabase sa penomena nga puwede maobserbahan ug adunay kapasidad nga matesting ang iyang baliditi sa ubang mga risertser sa parehong mga kondisyon.