Wikipedia 2006 (Static HTML - No images) is on line here! [.7z dumps also available]
Sorry, English version is not working. Please, connect the Almanca - Vikipedi

Almanca

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Almanca
Deutsch
Konuşulduğu ülkeler: Almanya, Avusturya, İsviçre, Lüksemburg, Lihtenştayn, Belçika, Namibya ayrıca 35 diğer ülke
Konuşan kişi sayısı: 95 milyon kişi anadil olarak, toplamda 120 milyon
Sıralama: 11
Dil Grubu Sınıflandırma: Hint-Avrupa Dilleri
Germen Dilleri
Batı Germen Dilleri
Almanca
Resmî Durum
Resmî dil olduğu ülkeler: Almanya Almanya
Avusturya
İsviçre İsviçre
Lüksemburg
Lihtenştayn
Belçika
Avrupa Birliği Avrupa Birliği
Dili düzenleyen kurum: -
Alfabe: Latin alfabesi
Dil Kodları
ISO 639-1 de
ISO 639-2 ger
SIL GER
Not: Bu sayfa Unicode ile kodlanmış IPA fonetik sembolleri kullanıyor olabilir.
Ayrıca bakınız: DilDil aileleri
Alman dilin yayılımı
Alman dilin yayılımı

Almanca (Deutsch), Hint-Avrupa dillerinin Cermen dilleri koluna bağlıdır ve dünyanın yaygın dillerinden biridir.

Avrupa Birliği'nin resmî dillerinden biri ve en çok konuşulanıdır. Özellikle Almanya, Avusturya, Lihtenştayn, Lüksemburg, İsviçre'nin büyük bölümü, İtalya'nın Güney Tirol bölümü, Belçika'nın doğu kantonları, Polonya ve Romanya'nın kimi bölgeleri ve Fransa'nın Alsas-Loren bölgesinde konuşulmaktadır. Ayrıca bu ülkelerden kimilerine özgü eski sömürgelerde (Namibya gibi) dikkate değer ölçüde Almanca konuşan nüfûsa rastlanır. Çeşitli Doğu Avrupa ülkelerinde Almanca konuşan azınlıklar bulunmaktadır. Bunların arasında Rusya, Macaristan ve Slovenya sayılabilir. Ayrıca Kuzey Amerika'nın (özellikle ABD), Latin Amerika'da Arjantin ve Brezilya'nın kimi bölgelerinde Almanca konuşulmaktadır.

38 ülkede yaklaşık 120 milyon kişinin konuştuğu Almanca, özellikle Almanya, İsviçre ve Avusturya'da konuşulmaktadır. Türkiye'de 25.000 kadar Alman ikâmet etmektedir. Bu grup eski tâbiriyle "Bosporus-Deutsche" ("Boğaziçi Almanları") ve Akdeniz Bölgesinde yaşayan Alman vatandaşlarından oluşmaktadır.

Dünya'da anadili Almanca olanların dağılımı
Dünya'da anadili Almanca olanların dağılımı

Konu başlıkları

[değiştir] Standart Almanca

Almanca dilbiliminde standart Almanca'nın farklı çeşitleri değil, sadece geleneksel bölgesel türler diyalekt olarak adlandırılır.

Standart Almanca belli bir bölgenin geleneksel diyalekti olarak değil, yazılı dili olarak doğmuştur. Bununla birlikte standart Almanca'nın geleneksel bölgesel diyalektlerin yerini aldığı yerler de vardır; Kuzey Almanya'da, özellikle de ülkenin diğer kısımlarındaki önde gelen şehirlerde dilin hızla yayılmasının sebebi budur.

Standart Almanca bölgesel olarak, özellikle de Almanca konuşulan ülkeler arasında farklılıklar gösterir; özellikle sözcük ve bazı telaffuz farklılıkları ve hatta zaman zaman gramer ve imlâ bakımından faklılıklar görülür. Bu çeşitlilik yerel diyalekt türleri ile karşılaştırılmamalıdır. Standart Almanca'nın bölgesel türleri belli bir dereceye kadar yerel diyalektlerden etkilenseler de, çok farklıdırlar. Bu yüzden Almanca birden fazla standart türü olan bir dil olarak değerlendirilmektedir.

İsviçre'nin Almanca konuşulan bölümlerinde diyalekt ve standart dil karışımı çok nadir kullanılır ve yazılı dilde standart Almanca'nın kullanımı kısıtlıdır. İsviçre standart Almancası yalnızca İsviçre Almancası diyalektlerini anlamayan insanlarla konuşulur. Okullarda kullanılması olasıdır.


[değiştir] Almanca Gramer

[değiştir] Cinsler

Almanca'da eril (männlich/Maskulinum), dişil (weiblich/Femininum) ve yansız (sächlich/Neutrum) olmak üzere üç cins vardır. Çoğu isim için bir cins tanımlaması olmayan İngilizce'nin aksine, Almanca bir ismin ve ismin işaret ettiği şeyin cinsi çoğunlukla farklılık gösterir. Örneğin; Almanca'da bir taş (der Stein) erildir, oysa bir kız (das Mädchen) yansızdır. Yani bir ismin cinsi temelde gerçek cinsiyetine değil, sözcüğün biçimine bağlıdır. Fransızca gibi pek çok dilde de geçerli olan bu duruma “dilbilgisel cins” denir. Örneğin; “Mädchen” sözcüğü, “genç kadın” anlamına gelen eski dişil Almanca isim die Magd'ın (günümüzde nadiren kullanılır ve İngilizce bir sözcük olan “maid” ile ilişkilidir) küçültülmüş biçimidir ve -chen küçültme eki ile biten sözcüklerin tamamı yansız sözcüklerdir. Şu üç bilinen örnekte dilbilgisel cinsin gelişigüzel doğası görülebilmektedir: “bıçak” (das Messer) yansız, “çatal” (die Gabel) dişil ve “kaşık” (der Löffel) eril bir sözcüktür. Almanca öğrencilerine, çoğunlukla Almanca sözcükleri beraberindeki belirli tanımlıkları ile kullanmaları tavsiye edilir (İngilizce'deki “the” sözcüğüne eşdeğer).


[değiştir] Çoğullar

Çoğulları oluşturmak için Almanca'da on iki farklı yol vardır. Yabancı dil olarak Almanca öğrenen bir öğrenci, öğrendiği her sözcüğün çoğulunu da öğrenmek durumundadır. Dişil isimlerin büyük çoğunluğu çoğul oluşturmada kurallı olsa da, çoğu eril ve yansız isimler öyle değildir. Örneğin; bazen çoğullar “n” veya “en” ile oluşturulur, bazen de çift nokta ve “e” veya çift nokta ve “en” ile oluşturulur, diğer çoğullar ise tekilleri ile aynıdır, bazılarında “er” veya çift nokta ve “er” eklenir.

[değiştir] Alman alfabesi ve söyleniş

Harf Sesi İPA'ile Sesi Türkçe Harfine Söylenişi İPA ile Söylenişi Türkçe Harfine
Aa a/ɑ a/â ɑˑ â
Bb b b beˑ beğ
Cc ʦ ts ʦeˑ tseğ
Dd d d deˑ değ
Ee ɛ/e e
Ff f f ɛf ef
Gg ɡ g ɡeˑ geğ
Hh h h
Ii ɪ/i i/î î
Jj j y jɔt yot
Kk k k kɑˑ
Ll l l ɛl el
Mm m m ɛm em
Nn n n ɛn en
Oo ɔ/o o/ô ô
Pp p p peˑ peğ
Qq k k kuˑ
Rr ʀ ġ* ɛʀ̥ er
Ss s/z s/z ɛs es
Tt t t teˑ teğ
Uu ʊ/u u/û û
Vv f f faɔ̹ fau
Ww v v veˑ veğ
Xx ks ks ɪks iks
Yy y ü ˈyp.sɪ.ˌlɔn üpsilon
Zz ʦ ts ʦɛt tset
Ää e e
Öö ø ö
Üü y ü
ß s s ɛs ʦɛt es tset

[değiştir] Diftonglar ve özel sesler

Harfin birliği Sözgelişi Söyleniş İPA'ile Söylenişi Türkçe Harfine Yorum(lar)
au daima aɔ̹ au  
äu g. eu        
b son p p  
ch son x x en sözlerile (örn., machen, Kuchen)
ch son ç ± hy küçültmelerile (örn., Mädchen, Kuhchen) ve bazı zamirarile (örn., ich, mich)
d son t t  
dsch daima ʤ c seyrek
en son ə̆n ın olağ. fiilin soneklerile gibi
er ilk ɛɐ eğa  
er son ɐ ± ä  
eu daima ɔʏ oü (± oy)  
g son k k  
h sesli harfden sonra ◌ˑ ± ğ* *yani, daha uzun sesli harf
ie daima î  
ng son ŋ ñ  
r sesli harfden sonra ɜ/ˑ ı/ğ  
sch daima ʃ ş  
s ilk yahut sesli harflari arasına z z  
s başka yere s s  
ss daima s s tıpkı ­ß gibi
t son tʰ/t͈ th* *yani, t'i ya işitilebilir nefesile ya kuvvetile
tsch daima ʧ ç  

[değiştir] Temel söz dağarcığı

[değiştir] Bazı Türkçe sözcüklerin Almanca karşılıkları

  • Evet - Ja [yâ]
  • Hayır - Nein [nayn]
  • Teşekkür ederim - Danke (schön) [dañkı (şön)]
  • Çok teşekkür ederim - Danke sehr / Vielen Dank [dañkı zeğä / fîlın dañk]
  • Lütfen - Bitte [bitı]
  • Özür dilerim - Entschuldigung [entşûldigûñ]
  • Üzgünüm - Es tut mir leid [es tût miı layt]
  • Merhaba - Hallo [halo]
  • Güle güle - Auf wiedersehen [auf vîdızeğın] Tschüss [çüss]
  • Görüşürüz - Bis bald [bis balt]
  • Günaydın - Guten Morgen [gutın môğgın]
  • Hoşça kal (Elveda) - Leb wohl! [lep vol] - Tschüss [çüss]
  • İyi akşamlar - Guten Abend [gûtın âbınt]
  • İyi geceler - Gute Nacht [gûtı naht]
  • Ben - ich [ih]
  • Sen / siz [kibar] - du / Sie [dû / zî]
  • Biz - wir [viğa]
  • Siz(ler) - Ihr [îğa]
  • Onlar - sie [zî]
  • Nasılsın? - Wie geht es dir? [vî geğt es diğa]
  • Nasılsınız? - Wie geht es Ihnen? [vî geğt es înın]
  • (Çok) İyi - (Sehr) Gut [(zeğä) gût]
  • Kötü - Schlecht / Nicht gut [şleht / niht gût]
  • Çok (zaman / iş) - viel (Zeit / Arbeit) [fîl (tsayt / âbayt)]
  • Çok (ilginç / pahalı) - sehr (interessant / teuer) [zeğä (integesant / toyä)]
  • Çocuk - (das) Kind [(das) kint]
  • Kız çocuk - (das) Mädchen [(das) meğdhın]
  • Erkek çocuk - (der) Junge [(değa) yûñı]
  • Anne - (die) Mutter [(dî) mûtä]
  • Baba - (der) Vater [(değä) fâtä]
  • Kız Arkadaş - (die) Freundin [(dî) fġoyndın]
  • Erkek Arkadaş - (der) Freund [(değä) fġoynd]
  • Bay - Herr [heğa]
  • Bayan - Frau [fġau]
  • Biraz - ein bisschen [ayn bisşın]
  • Hepsi - alles [âlıs]
  • Dün - gestern [gestän]
  • Bugün - heute [hoytı]
  • Yarın - morgen [moğgın]
  • Hafta - (die) Woche [(dî) vohı]
  • Ay - (der) Monat [(değa) monat]
  • Yıl - (das) Jahr [(das) yâ]
  • Mevsim - (die) Jahreszeit [(dî) yâġıstsayt]
  • Hangi? - Welche? (velhe)
  • Tanıştığıma Memnun Oldum - Freut Mich (Furoytmih)

İngilizce ve Almancadaki sözcük benzerlikleri

Almanca Sözcüğün İngilizcesi Ortak köken
Abend eve/evening eve from Old E.æfen
an on/above on
auf up / on up
aus out (of) out
beginnen, begann, begonnen to begin, began, begun to begin, began, begun
bester, beste, bestes best best
Bett bed bed
Bier beer beer
Blut blood blood
bringen, brachte, gebracht to bring, brought, brought bring, brought
Bruder brother brother
Butter butter butter
Erde Earth Earth
essen to eat to eat
fallen, fiel, gefallen to fall, fell, fallen to fall, fell, fallen
Faust fist fist
Finger finger finger
Fisch fish fish
Freund friend friend
Fuß foot foot
Gott God God
haben to have to have
Hand hand hand
-heit (suffix) -ity, -ness -hood
Haus house house
Hilfe, helfen help (noun), to help help, to help
heißen to be called hight (archaic)
hören to hear hear
Hund dog hound
ist, war is, was is, was
Katze cat cat
Knie knee knee
kommen, kam, gekommen to come, came, come to come, came, come
König King King
Laus, Läuse louse, lice louse, lice
lachen to laugh to laugh
Mann man man
Maus, Mäuse mouse, mice mouse, mice
Milch milk milk
Mond moon moon
müssen to have to must
Nacht night night
Nachbar neighbor neighbor
Regen rain rain
scheinen to shine to shine
Schiff ship ship
Schuh shoe shoe
Schnee snow snow
schwimmen to swim to swim
singen, sang, gesungen to sing, sang, sung to sing, sang, sung
sinken, sank, gesunken to sink, sank, sunk to sink, sank, sunk
Schwert sword sword
Sohn son son
Sommer summer summer
springen, sprang, gesprungen to jump, jumped, jumped to spring, sprang, sprung
stehlen to steal to steal
Tag day day
Tisch table dish (both eating surfaces)
Tochter daughter daughter
Wasser water water
Waffe weapon weapon
Weib woman wife
Wetter weather weather
Wille will (noun) will
wir, uns we, us we, us
Winter winter winter

[değiştir] Ayrıca bakınız

Avrupa Birliği'nin resmî dilleri
Almanca | Bulgarca | Çekçe | Danca | Estonca | Fince | Hollandaca | Fransızca | İngilizce
İspanyolca | İsveççe | İrlandaca | İtalyanca | Lehçe | Letonca | Litvanca
Macarca | Maltaca | Portekizce | Rumence | Slovakça | Slovence | Yunanca
Kaynak: AB'nin resmî sitesi



Diğer diller