Wikipedia 2006 (Static HTML - No images) is on line here! [.7z dumps also available]
Sorry, English version is not working. Please, connect the İspanyolca - Vikipedi

İspanyolca

Vikipedi, özgür ansiklopedi

İspanyolca
Español ,Castellano
Konuşulduğu ülkeler: İspanya ve Afrika ile Amerika'da 33 başka ülke
Konuşan kişi sayısı: 610 milyon civarı, yaklaşık 460 milyon kişinin ana dili
Sıralama: 3 - 4 (kesinlik yok)
Dil Grubu Sınıflandırma: Hint-Avrupa Dilleri
İtalik
Roman Dilleri
İtalo-Batı
Gallo İber
İspanyolca
Resmî Durum
Resmî dil olduğu ülkeler: Arjantin
Bolivya
Şili
Kolombiya
Kosta Rika
Küba
Dominik Cumhuriyeti
Ekvador
El Salvador
Ekvator Ginesi
Guatemala
Honduras
Meksika
Nikaragua
Panama
Paraguay
Peru
Porto Riko (ABD)
İspanya İspanya
Uruguay
Venezuela
Batı Sahra
ABD'nin New Mexico eyaleti
Avrupa BirliğiAvrupa Birliği
Birleşmiş Milletler
Dili düzenleyen kurum: İspanyol Kraliyet Akademisi
Alfabe: Latin alfabesi
Dil Kodları
ISO 639-1 es
ISO 639-2 spa
SIL SPA
Not: Bu sayfa Unicode ile kodlanmış IPA fonetik sembolleri kullanıyor olabilir.
Ayrıca bakınız: DilDil aileleri


İspanyolca, (İspanyolca: Español) Hint-Avrupa dil ailesine bağlı Roman Dillerinden biridir. Dünyada en çok konuşulan üç dilden biridir.

Konu başlıkları

[değiştir] Dilin konuşulduğu coğrafya

Dünyada İspanyolcayı ana dili olarak konuşan 460 milyon, toplam olarak bilen 610 milyon insanın olduğu tahmin edilmektedir.

İspanyolca dünyada en çok ülkede resmi dil olarak kabul edilen dildir. Resmi dil olarak İspanyolcayı kullanan ülkeler: İspanya, Küba, Arjantin, Bolivya, Kolombiya, Kosta Rika, Şili, Ekvador, Guatemala, Honduras, Meksika, Nikaragua, Panama, Paraguay, Peru, Porto Riko, Dominik Cumhuriyeti, El Salvador, Uruguay ve Venezuela'dır.

Amerika Birleşik Devletleri'nin anayasası bir resmi dil tanımlamamakla birlikte, ülkenin genelinde konuşulan İngilizce'den sonra en çok konuşulan ikinci dil İspanyolca'dır. Ülke içinde anadili İspanyolca olan 42 milyon kişi vardır. Özellikle güney bölgelerinde sadece İspanyolca konuşarak yaşanabilir.

İspanyol kökenlilerin nüfusunun yoğun olduğu ülkeler
Alfabetik sıra İspanyolca Konuşulan Ülkeler
  1. Andorra (40,000)
  2. Arjantin (41,248,000)
  3. Aruba (105,000)
  4. Avustralya (150,000)
  5. Avusturya (1,970)
  6. Belize (130,000)
  7. Bolivya (7,010,000)
  8. Bonaire (5,700)
  9. Brezilya (19,700,000)
  10. Kanada (272,000)
  11. Şili (15,795,000)
  12. Çin (250,000)
  13. Kolombiya (45,600,000)
  14. Kosta Rika (4,220,000)
  15. Küba (11,285,000)
  16. Curaçao (112,450)
  17. Dominik Cumhuriyeti (8,850,000)
  18. Ekvador (10,946,000)
  19. El Salvador (6,859,000)
  20. Ekvatoral Guyana (447,000)
  21. Finlandiya (17,200)
  22. Fransa (2,100,000)
  23. Fransız Guyanası (13,000)
  24. Almanya (410,000)
  25. Guatemala (8,163,000)
  26. Guyana (198,000)
  27. Güney Kore (90,000)
  28. Haiti (1,650,000)
  29. Honduras (7,267,000)
  30. İsrail (160,000)
  31. İtalya (455,000)
  32. Japonya (500,000)
  33. Kuveyt (1,700)
  34. Lübnan (2,300)
  35. Meksika (106,255,000)
  36. Fas (960,706)
  37. Hollanda (17,600)
  38. Yeni Zelanda (26,100)
  39. Nijerya (5,503,000)
  40. Panama (3,108,000)
  41. Paraguay (4,737,000)
  42. Peru (26,152,265)
  43. Filipinler (2,900,000)
  44. Portekiz (1,750,000)
  45. Puerto Rico (4,017,000)
  46. Romanya (7,000)
  47. Rusya (1,200,000)
  48. İspanya (44,400,000 )
  1. İsveç (39,700)
  2. İsviçre (172,000)
  3. Trinidad ve Tobago (32,200)
  4. Türkiye (29,500)
  5. ABD (41,000,000)
  6. Birleşik Krallık (900,000)
  7. Uruguay (3,442,000)
  8. US Virgin Islands (3980)
  9. Venezuela (26,021,000)
  10. Batı Sahra (341,000)
  1. Meksika (106,255,000)
  2. Kolombiya (45,600,000)
  3. İspanya (44,400,000)
  4. Arjantin (41,248,000)
  5. ABD (41,000,000)
  6. Peru (26,152,265)
  7. Venezuela (26,021,000)
  8. Brezilya (19,700,000)
  9. Chile (15,795,000)
  10. Küba (11,285,000)
  11. Ekvador (10,946,000)
  12. Dominik Cumhuriyeti (8,850,000)
  13. Guatemala (8,163,000)
  14. Honduras (7,267,000)
  15. Bolivya (7,010,000)
  16. El Salvador (6,859,000)
  17. Nijerya (5,503,000)
  18. Paraguay (4,737,000)
  19. Kosta Rika (4,220,000)
  20. Porto Riko (4,017,000)
  21. Uruguay (3,442,000)
  22. Panama (3,108,000)
  23. Filipinler (2,900,000)
  24. Fransa (2,100,000)
  25. Portekiz (1,750,000)
  26. Haiti (1,650,000)
  27. Rusya (1,200,000)
  28. Fas (960,706)
  29. Birleşik Krallık (900,000)
  30. Japonya (500,000)
  31. İtalya (455,000)
  32. Ekvator Ginesi (447,000)
  33. Almanya (410,000)
  34. Batı Sahra (341,000)
  35. Kanada (272,000)
  36. Çin (250,000)
  37. Guyana (198,000)
  38. İsviçre (172,000)
  39. İsrail (160,000)
  40. Avustralya (150,000)
  41. Belize (130,000)
  42. Curaçao (112,450)
  43. Aruba (105,000)
  44. Güney Kore (90,000)
  45. Andorra (40,000)
  46. İsveç (39,700)
  47. Trinidad ve Tobago (32,200)
  48. Türkiye (29,500)
  49. Yeni Zelanda (26,100)
  50. Hollanda (17,600)
  51. Finlandiya (17,200)
  52. Fransız Guyanası (13,000)
  53. Romanya (7,000)
  54. Bonaire (5,700)
  55. US Virjin Adaları (3980)
  56. Lübnan (2,300)
  57. Avusturya (1,970)
  58. Kuveyt (1,700)
İspanyolca konuşulan ülkeler
İspanyolca konuşulan ülkeler

[değiştir] Kastilyaca

Kastilyaca (castellano, kasteyyano diye okunur), İspanya'da İspanyolca'yı ifade etmek için kullanılır. İspanyolca'nın konuşulmadığı ülkelerde İspanyolca denen dil, İspanya'da başka dillerin de resmi dil statüsünde olmasından dolayı, karışıklığa meydan vermemek amacı ile castellano olarak adlandırılır. Bunun dışında dilin ismi Arjantin, Bolivya, Ekvador, Paraguay, Peru, Şili, Uruguay ve Venezuela'da da castellano diye anılır. 1492 yılında İspanya Krallığının gemilerle göçe zorladığı ve hiçbir Batı Avrupa ülkesinin kabul etmedigi Yahudilere Osmanlı İmparatorluğu kucak açmıştır. Bu dönemde Yahudiler İbranice dışında, Kastilyaca da biliyorlardı. Günümüzde hala Türkiye' de yaşayan Yahudi kökenli vatandaşlar İspanyolca'nın bu eski formu ile konuşmaktadır.

[değiştir] Tarihi

İspanyolca Latince'den geliştirilmiş ve Cebelitarık ve Bask gibi farklı bölgelerde konuşulan yerel dillerin etkisiyle bugüne gelmiştir. Bu nedenle Latince'den türeyen diğer dillere dilbilgisi ve sözcük dağarcığı açısından benzer. Dil üzerinde bir diğer önemli etki ise Endülüs Emevileri döneminden dolayı Arapçadandır.

Kristof Kolomb'a yolculukları sırasında İspanyol kraliyet ailesinin destek olması nedeniyle 16. yy.dan sonra Amerika'nın keşfiyle dil bu kıtaya hızla yayılmıştır.

[değiştir] Dilin yapısı ve dilbilgisi

İspanyolca Hint-Avrupa dil ailesi'nin Roman dilleri koluna mensup olduğu için bu kategorideki diğer diller olan Fransızca ve İtalyanca'yla benzerlik taşımaktadır. Ama en çok benzerlik Portekizce iledir. Bu dillerden birini bilen, diğer dili de ufak bir pratikle konuşabilir. Farkların daha çok telaffuzda olmasından dolayı yazılı metinlerde bir dili bilen diğerini anlarken, konuşmada anlaşamayabilirler. Güney Amerika'nın bazı bölgelerinde bu iki dilin karışımından oluşan karma dil ile konuşulur.

Diğer Roman dilleri gibi, kelimeler dişil (femenina) ve eril (masculino) olarak ayrılır. Dişil tanımlık la, eril tanımlık ise el dir. Genel olarak a ile biten kelimeler dişil, o ile bitenler erildir. Örneğin "el amigo" erkek arkadaş için kullanılırken, "la amiga" kız arkadaş için kullanılır. Sıfatlar birlikte kullanıldıkları adın eril ya da dişil oluşuna göre biçim değiştirirler.

İspanyolca öğrenmenin bu matematiksel yapısı, sıfat ve zarfların kısaltma amaçlı olarak yüklem sonuna eklenmesi, tüm zamanlar için ayrı çekim şekli ve dilek kiplerinin (subjuntivo) kullanılması gibi zorlukları vardır. Ayrıca günlük dilde sık kullanılan hemen hemen tüm fiiller, tüm zamanlar için düzensizdir ve bunları düzensiz halleriyle ezberlemek gerekir.

Vurgulama harfleri vardır (á, é, í, ó, ú) ve özellikle sıfatların kısaltma olarak yüklem arkasına eklendiği bir dil olarak bu vurgulama harflerini kullanmak cümlenin tüm anlamını değiştirebilir ve çok önemlidir.

Diğer dillerde olmayan ve sadece bu dilde bulunan bir özellik ise ters soru işareti ve ters ünlemdir. İspanyolcada evet/hayır ile yanıt verilebilecek soru cümleleri ile ve soru olmayan cümlelerin yapısı aynı olduğu için bir metni okurken vurgulamayı kolaylaştırmak için bu işaretler kullanılmaktadır.

Dilin telaffuzu İspanya ile Güney Amerika arasında farklılık gösterir. Bir örnek olarak bir harf kabul edilen 'çift l' (ll) İspanya'da y gibi okunurken, Güney Amerika'da "ş", c ya da j olarak okunur.

[değiştir] İspanyolca Bazı Kelimeler

  • Evet - Sí
  • Hayır - No
  • Teşekkür ederim - Gracias
  • Çok teşekkür ederim - Muchas gracias
  • Rica ederim - De nada
  • Lütfen - Por favor
  • Özür dilerim - disculpame
  • Merhaba - Hola
  • Güle güle - Adiós
  • Görüşürüz - Hasta luego
  • Günaydın - Buenos días
  • İyi akşamlar - Buenas tardes
  • İyi geceler - Buenas noches
  • Ben - Yo
  • Sen - Tú , Vos( Arjantin'de kullanılır, Tú daha saygılı bir hitap şeklidir.)
  • O - Él (e) , Ella (d)
  • Biz - Nosotros (e), Nosotras (d)
  • Siz - Vosotros (e), Vosotras (d), Ustedes (Latin Amerika'da kullanılır, çekimi ellos ile aynıdır.)
  • Onlar - Ellos (e), Ellas (d)
  • Nasılsın? ¿Cómo estás? ¿Qué pasa?
  • Nasılsınız? ¿Cómo está usted?
  • Ne var ne yok? ¿Qué tal?
  • İyi - Bien
  • Kötü - Mal
  • Kız çocuk - la hija
  • Erkek çocuk - el hijo
  • Anne - la madre
  • Baba - el padre
  • Arkadaş - el amigo (e), la amiga (d)
  • Biraz - Un poco
  • Çok - Mucho
  • Hepsi - Todo
  • Tamam - !!de acuerdo!
  • Hoşgeldiniz - Bienvenidos


[değiştir] Sayılar

  • 1-Uno
  • 2-Dos
  • 3-Tres
  • 4-Cuatro
  • 5-Cinco
  • 6-Seis
  • 7-Siete
  • 8-Ocho
  • 9-Nueve
  • 10-Diez
  • 20-Veinte
  • 30-Treinta
  • 40-Cuarenta
  • 50-Cincuenta
  • 60-Sesenta
  • 70-Setenta
  • 80-Ochenta
  • 90-Noventa
  • 100-Cien
  • 1000-Mil
  • 2008-Dos mil ocho

[değiştir] Günler

  • Pazartesi-Lunes
  • Salı-Martes
  • Çarşamba-Miercoles
  • Perşembe-Jueves
  • Cuma-Viernes
  • Cumartesi-Sabado
  • Pazar-Domingo


[değiştir] Aylar

  • Ocak-Enero
  • Şubat-Febrero
  • Mart-Marzo
  • Nisan-Abril
  • Mayıs-Mayo
  • Haziran-Junio
  • Temmuz-Julio
  • Ağustos-Agosto
  • Eylül-Septiembre
  • Ekim-Octubre
  • Kasım-Noviembre
  • Aralık-Diciembre


[değiştir] Mevsimler

  • Kış-Invierno
  • İlkbahar-Primavera
  • Sonbahar-Otoño
  • Yaz-Verano

[değiştir] Dış bağlantılar

[değiştir] İspanyolca öğrenimi

Vikikitap
Vikikitapta bu konu hakkında daha fazla bilgi var:

[değiştir] Sözlükler

Birleşmiş Milletler'in resmî dilleri
ArapçaÇinceFransızca

İngilizceİspanyolcaRusça

Kaynak: BM resmî sitesi


Avrupa Birliği'nin resmî dilleri
Almanca | Bulgarca | Çekçe | Danca | Estonca | Fince | Hollandaca | Fransızca | İngilizce
İspanyolca | İsveççe | İrlandaca | İtalyanca | Lehçe | Letonca | Litvanca
Macarca | Maltaca | Portekizce | Rumence | Slovakça | Slovence | Yunanca
Kaynak: AB'nin resmî sitesi
Diğer diller